Hvernig geta fullorðnir hjálpað barni eftir áfall vegna kynferðisofbeldis?

Mundu að til þess að þú getir verið til staðar fyrir aðra, þá þarftu fyrst að vera til staðar fyrir þig. Það er mjög eðlilegt að þú finnir fyrir reiði, ótta, hjálparleysi, samviskubiti og sorg. Hlúðu að þér og leyfðu þér að upplifa þær tilfinningar sem þú hefur.

Grunnurinn

• Kynntu þér eðlileg viðbrögð barna við áföllum og erfiðum atvikum.
• Barn þarf góða hvíld, næringu og hreyfingu til þess að takast á við álag.
• Hlúðu að barninu og leyfðu því að finna að það sé öruggt heima hjá sér.
• Tryggðu líkamlega og andlega nánd við barnið, bæði þegar kemur að fjölskyldu og vinum.
• Ekki byrja samtal óundirbúin um ofbeldið.

Leyfðu barninu að tjá sig á sinn hátt

• Ekki þrýsta á að barnið ræði ofbeldið.
• Leyfðu barninu að tjá sig á marga vegu, t.d. með leikjum eða listsköpun.
• Vertu virkur hlustandi.
• Spurðu opnar spurningar.
• Láttu spurningar þeirra leiða samtalið. Ekki halda ræður eða þykjast vita allt.
• Settu orð á þær tilfinningar sem barnið lýsir (kvíði, ótti, áhyggjur, óróleiki, depurð, vanmáttur…)
• Staðfestu að þær tilfinningar sem barnið finnur séu eðlilegar.

Hlutir sem þú átt ekki að gera

• Ekki þrýsta á barnið að ræða ofbeldið.
• Ekki spyrja leiðandi spurninga (dæmi: Hún gerði þetta við þig er það ekki?).
• Ekki halda ræður.
• Ekki grípa inn í.
• Ekki dæma barnið (af hverju sagðirðu okkur ekki frá þessu, ég var búin að banna þér að...).
• Ekki vera með þolendaskömm (hvað varstu að gera sem lét hann...).
• Ekki tala um hefnd eða ofbeldi gegn geranda.

Hvað er hlutverk þitt og hvað er hlutverk lögreglu og barnaverndar?

Það er mjög mikilvægt að muna að þú ert ekki rannsóknarlögreglumaður.

• Það er ekki þitt hlutverk að komast að smáatriðum eða nákvæmum lýsingum.
• Leyfðu barninu að segja þér það sem það vill, ekki reyna að fá meiri upplýsingar en það gefur.
• Lögreglan og Barnavernd er með starfsfólk sem hefur menntun og reynslu að fá upplýsingar sem þarf.
• Að spyrja leiðandi spurninga getur breytt minningum barnsins og getur gert rannsókn erfiðari.

Byggðu upp öryggiskennd barnsins

• Virtu það að það sem kom fyrir barnið er saga barnsins, ekki þíns. Ef þú segir ættingjum eða vinum frá því sem gerðist, taktu þá fram að það á ekki að spyrja barnið spurninga um það.
• Gott er að spyrja barnið hvort þú megir segja öðrum, eins og afa og ömmu.
• Reyndu að viðhalda ró og stöðugleika á heimilinu.
• Vertu vakandi fyrir því ef barnið hefur spurningar eða vill tjá sig.
• Vertu til staðar og ekki pirrast ef barnið þarf á meiri nánd eða snertingu en vanalega.
• Haltu daglegum rútínum. Það að geta gengið að því hvenær matartími er og hvað er ætlast til af barninu heima hjálpar því að finna fyrir öryggi.
• Leyfðu barninu að taka vissar ákvarðanir sjálft. Ef það til dæmis vill ekki fara í veislu, leyfðu því þá að vera heima.
• Skipuleggðu tíma fyrir þig og barnið, og aðra, til að leika, spila og vera saman.
• Bentu barninu á að það geti alltaf komið til þín með áhyggjur sínar.

Verndaðu barnið frá áreiti

• Mikilvægt er að bregðast við atburðum af yfirvegun.
• Reyndu eftir bestu getu að halda ró, þó að þínar tilfinningar séu jafn eðlilegar og þeirra. Sterk viðbrögð geta ýtt undir öryggisleysi, ótta og vanmátt barnsins.
• Muna að aðgát skal höfð í nærveru sálar. Samtöl fullorðinna um fréttir og atburði verða oft fljótt ýkt og fólk á það til að mála skrattann á vegginn. Börn græða ekkert á að heyra svoleiðis tal.
• Stoppum umræður sem ala á ótta og fordómum. Ef fullorðnir tala um að einhver hópur sé hættulegur þá er varla hægt að vera hissa á að ungmenni óttist hann. Ungmenni mega vita af hættum en þær þurfa að vera byggðar á raunveruleika, ekki fordómum.
• Börn mega að vera upplýst um gang mála en þurfa ekki að heyra endalaust tal um málin. Samtal um stríð erlendis er sjálfsagður hlutur en barn þarf ekki að heyra umræður um það aftur og aftur.

Fáðu aðstoð

Ekki óttast það að fá aðstoð, við þurfum hana öll á einhverjum tímapunkti.

Að fá aðstoð frá sálfræðingi eða geðlækni þýðir ekki að um geðröskun eða andleg veikindi sé að ræða.

Að fá aðstoð frá Barnavernd segir að þú sért forsjármanneskja sem vill hjálpa barninu þínu, ekki að þú hafir brugðist því.

Hægt er að ræða um hlutina 1717 spjallið opið allan sólarhringinn.

Ef barnið er á skólaaldri, þá eru flestir grunnskólar og framhaldsskólar með sálfræðing sem hægt er að ræða við. Einnig er hægt að ræða við kennara, námsráðgjafa og aðra í skólum sem geta veitt stuðning eða beint þér áfram.

Heilsugæslur bjóða einnig upp á ráðgjöf og sálfræðiþjónustu fyrir börn.

Félagsþjónusta sveitarfélagana og barnaverndarnefndir aðstoða og styðja við fjölskyldur.

Hér fyrir neðan eru meiri upplýsingar um úrræði sem hægt er að leita til.