Leiðarvísir fyrir þolendur heimilisofbeldis

Hvað er heimilisofbeldi?

• Heimilisofbeldi er ofbeldi í nánu sambandi.
• Það er ofbeldi sem einstaklingur sem ætti að vera örugg manneskja beitir. Manneskjan getur verið maki, foreldri, fósturforeldri, barn, systkini eða annar náinn fjölskyldumeðlimur.
• Gerandi og þolandi þurfa ekki að búa saman eða vera giftir.
• Ofbeldið þarf ekki að gerast innan heimilisins.
• Ofbeldið getur verið til dæmis andlegt, líkamlegt, kynferðis, fjárhagslegt, stafrænt eða heiðursofbeldi.
• Algengt er að nauðungarstjórnun sé beitt.

Heimilisofbeldi er ólöglegt og er tekið alvarlega af lögreglu og dómsstólum (réttarkerfinu).

Af hverju fer fólk ekki úr ofbeldissamböndum?

Það eru margar ástæður fyrir því að fólk fari ekki úr óheilbrigðum samböndum. Ofbeldi í samböndum er oftast andlegt á einhvern máta sem brýtur niður þolanda og nauðungarstjórnun er einnig algeng.

Meira: 9 ástæður fyrir því að fólk hættir ekki í ofbeldissambandi.

Ofbeldishringurinn

Ofbeldissambönd fara oft eftir mynstri sem kallast ofbeldishringurinn. Þetta mynstur er ein af ástæðunum fyrir því að þolendur eiga erfitt með að fara úr sambandinu eða kæra geranda.

Meira: Ofbeldishringurinn.

Að halda í samband fyrir barnið

Þegar barn er á heimilinu þá er algengt að þolendur haldi að það sé betra fyrir barnið ef þau halda áfram í ofbeldissambandinu.

• Oft fá þau ráðleggingar um að „brjóta“ ekki fjölskylduna og taka þannig hitt foreldrið frá barninu.
• Mikilvægt er að muna að barn sem verður vitni af heimilisofbeldi hlýtur svipaðan skaða og ef það hefði verið sjálft beitt ofbeldi.
• Börn þurfa að vera vernduð frá ofbeldi og fá viðeigandi stuðning eftir ofbeldi.

Meira: Skilnaður, sambúðarslit og forsjá.

Leiðir fyrir þig til að auka öryggi þitt

Mikilvægt: Ofbeldi versnar oft í kringum sambandslit eða þegar samskiptum er hætt við geranda. Þá er sérstaklega mikilvægt að passa vel upp á andlegt og líkamlegt öryggi þitt.

Þú berð ekki ábyrgð á að stöðva þann sem beitir þig ofbeldi eða að breyta hegðun geranda. Þitt hlutverk er að auka öryggi þitt og barnanna þinna ef þú átt börn.

Að fá aðstoð

Mundu: Það er alltaf hægt að leita til Neyðarlínunnar. Það er hægt að hringja í 112 eða taka þátt í netspjalli.

• Allir geta lent í ofbeldi og því þarf enginn að skammast sín fyrir það.
• Að segja frá því sem þú ert að ganga í gegnum getur hjálpað þér að hugsa skýrar um stöðuna. Það hjálpar líka oftast strax að vita að maður er ekki einn og getur fengið hjálp.
• Það skiptir ekki máli hvort þú sért enn í tengslum við gerandann. Það er aldrei of seint að fá aðstoð.

Lögreglan

Lögreglan tekur heimilisofbeldi mjög alvarlega. Tilkynningar sem lögreglan fær eru alltaf skráðar niður sem getur hjálpað í framtíðinni þó að þú sért ekki tilbúin að leggja fram kæru strax. Sjá nánar neðar á síðunni.

Kvennaathvarfið

Neyðarathvarf sem tekur á móti konum og börnum þeirra sem þurfa að flýja heimili sitt vegna ofbeldis. Það er staðsett á Akureyri og í Reykjavík. Dvölin þar er ókeypis. Þú getur líka fengið ráðgjöf hjá þeim allan sólarhringinn í síma 561 1205.

Þolendamiðstöðvar

Þolendamiðstöðvar veita áfallamiðaða ráðgjöf, stuðning og upplýsingar um bataferlið og réttarkerfið. Þú getur talað við lögreglu, lögfræðing og önnur hjálparsamtök á staðnum. Þjónustan er fyrir þolendur ofbeldis af öllum kynjum og er ókeypis.

Heilbrigðisstofnanir

Þú getur fengið aðstoð vegna heimilisofbeldis á bráðamóttökum, sjúkrahúsum og á heilsugæslum um land allt, hvort sem brotið er nýafstaðið eða einhver tími er liðinn. Hjúkrunarfræðingar geta aðstoðað þig allan sólarhringinn í síma 1700.

Á öllum heilbrigðisstofnunum á Íslandi er hægt að fá þjónustu Heimilisofbeldisteymis. Í teyminu eru sálfræðingar og félagsráðgjafar sem hafa sérþekkingu á ofbeldi í nánum samböndum. Þau bjóða upp á fræðslu og ráðgjöf.

Meira: Heimilisofbeldisteymið.

Hvað gerist þegar lögreglan fær tilkynningu um ofbeldið?

Mikilvægt: Það er hægt að tilkynna ofbeldi hvenær sem er eftir að það gerðist þó að lögreglan hafi ekki verið kölluð til þegar það gerðist.

Ef lögreglan telur að brot hafi átt sér stað hefst rannsókn samkvæmt verlagsreglum um heimilisofbeldi.

Málið fer þá í ferli í réttarkerfinu.

Ef ekki eru nægileg gögn til að taka málið lengra þá getur tilkynning styrkt málið síðar.

Ferlið getur verið krefjandi og tekið tíma. Það er samt eina leiðin til að láta gerandann svara til saka.

Þessi leiðarvísir reynir að útskýra skref fyrir skref hvernig ferlið gengur fyrir sig fyrir einstaklinga 18 ára og eldri.